كسى مكن كه به تو نيز مىرسد ، واستهزا مكن به كسى كه به بلائي مبتلا باشد ، ومنع احسان خود از مردم مكن . اى فرزند ! امين باش در أموال مردم تا توانگر شوى . اى فرزند ! پرهيزكارى خدا را تجارتي دان كه سودش به تو مىرسد بىآنكه مايه داشته باشى ، چون گناهى بكنى دنبالش تصدّقى بفرست تا آن را خاموش كند . اى فرزند ! موعظه وپند بر بىخرد دشوار است چنانچه بر بلندى بالا رفتن بر مرد پير دشوار است . اى فرزند ! رحم مكن بر كسى كه بر أو ستمى كنى بلكه بر خود رحم كن كه ضرر آن ظلم را به خود مىرسانى ؛ چون قدرت تو را داعى شود بر ستم كردن بر مردم ، قدرت خدا را بر خود به يادآور . اى فرزند ! آنچه را نمىدانى ، از علما ياد گير ؛ آنچه را دانستى ، به مردم ياد ده « 1 » . در حديث ديگر منقول است كه : چون حضرت لقمان عليه السّلام از بلاد خود بيرون آمد ، به قريه‌اى فرود آمد در موصل كه آن را « كوماش » « 2 » مىگفتند ، چون در آن قريه هيچ‌كس متابعت أو نكرد وهمزبانى نيافت دلتنگ شد پس درهاى خانهء خود را بر روى خود بست با فرزند خود خلوت كرد وأو را نصيحت وموعظه فرمود ، واز جملهء نصايح أو اين بود : اى فرزند ! سخن كم بگو وخدا را در همه مكان ياد كن زيرا كه خدا تو را از عذاب خود ترسانيده وتو را بينا ودانا گردانيده است . اى فرزند ! از مردم پند بگير قبل از آنكه مردم از تو پند بگيرند ، وپند گير ومتنبّه شو از بلاى كوچك قبل از آنكه بلاى بزرگ بر تو نازل شود وچاره نتوانى كرد . اى فرزند ! خود را در هنگام غضب نگاهدار تا هيزم جهنم نگردى . اى فرزند ! پريشانى بهتر است از آنكه مال بهم رسانى وظالم وطاغى شوى .

--> ( 1 ) . تنبيه الخواطر 549 . ( 2 ) . در مصدر « كومليس » آمده است .